ابو القاسم سلطانى
199
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
گياه شباهت بسيار زيادى با شوكران دارد كه گياهى بسيار سمى است لذا در شناسائى بايد نهايت دقت را به كار برد . گياه مدر و در آب آوردن انساج سودمند است . به عربى آن را سرفيل برى و بقدونس برى و به پارسى جعفرى وحشى جنگلى مىنامند . محل رويش : شمال ايران ، منطقه البرز . Code - 542 انثيليس ( نوع اول ) Anthyllis vulneraria L واژه Anthyllis مشتق از Anthos يونانى به معنى گل و Loulus به معنى كرك مىباشد در كتب قديم ذيل اين نام يا انتليس و يا زهره به معنى گل دو گياه شرح داده شده است در اين مجموعه هريك بهطور مجزا ذيل ماده انثليس ( نوع اول ) و انثليس ( نوع دوم ) آمده است . اما انثليس ( نوع اول ) گياهى است علفى ، پايا به ارتفاع 5 تا 30 سانتيمتر از خانواده لگومينوز ، برگهاى قسمت پائين ساقه مركب از برگچههاى نامنظم و برگهاى ناحيه فوقانى ساقه مركب از 7 تا 13 برگچه باريك و نوكتيز است گلها زرد يا نارنجى مايل به قرمز كه در يك طبق فشرده در انتهاى ساقه قرار دارند . ميوه تخممرغىشكل ، يك طرف آن سبز و طرف ديگر زرد است و در داخل آن فقط يك عدد دانه قرار دارد . گياه در اروپا ، هند ، سوريه و ايران رويش دارد . ديوسكوريد ذيل انثيليس مىنويسد : اين گياه دو نوع است نوعى كه برگهاى آن شبيه به عدس و شاخههاى آن به درازاى يك وجب ، راست ، ريشه آن كوچك و باريك كه در زمينهاى سخت و آفتابى مىرويد و طعم آن مايل به شورى است . . . 1 * خوردن چهار درخم آن در سختى دفع ادرار و درد كليه موثر مىباشد مصرف مخلوط كوبيده آن با روغن گل و شير از طريق واژن در آماس رحم سودمند و زخمها را بهم مىآورد . . . ( ترجمه از دياسقوريدوس م - 3 ش 130 ص 299 ) . انثليس ، جالينوس در سادسه گويد هر دو نوع آن خشككننده هستند و زخمها را التيام مىبخشد . . . ( جامع مفردات ج 1 - 58 ) . زهره دو نوع است و بولس گويد هر دو نوع خشككننده . . . ( الحاوى جلد 20 - 614 ) . انثليس واژه رومى است ديوسكوريد گويد . . . ( صيدنه عپ 81 ش 122 ) . زهره . . . نوع اول زخمها را بهبود مىبخشد و چركها را خارج مىنمايد . . . ( تت قانون عب 312 ) . زهره را به يونانى انثليس گويند كه قبلا در حرف الف ذكر گرديد همچنين به وج نيز گفته مىشود كه آن را در حرف ( و ) خواهيم گفت و ديگر گياهى كه به يونانى نفخارس و به عربى زهره ناميده مىشود و آن را شجار و در اندلس قرنفليه مىنامند . . . 2 * ( جامع مفردات ج 2 - 171 ) . انيليس به يونانى به معنى داروى رحم است گياهى است كه برگ آن شبيه به برگ عدس است گل آن قرمز رنگدانه آن در غلاف بوى آن تند و دو نوع است . . . از بينبرنده انسدادها ، التيامدهنده جراحات و در اكزما سودمند است . . . ( تذكره 58 ) .